Managers, Teachers, Students, and Parents' Opinions Concerning Changes on Dress Code Practices as an Educational Policy

Problem Durumu: Turk egitim sisteminde cumhuriyetin ilk yillarindan gunumuze kadar okullardaki kiyafet uygulamalari surekli olarak tartisma konusu olmus ve buna bagli olarak donemsel degisikliklere de gidilmistir. Son yillarda ozellikle ogrenciler ve ogretmenler icin zorunlu olan ve yasal kurallara baglanip sonucunda da cezai yaptirimlar bulunan kiyafet uygulamalari yeniden duzenlenmeye calisilsa da yasal bir alt yapi olusturulmadigi icin egitim orgutlerinde kaosa ve karmasaya yol acmistir. Gunumuzde Buyuk olcude psikolojik, sosyo-ekonomik ve akademik acidan sonuclari tartisilan kiyafet uygulamalarinin belirsizligi yoneticiler, ogretmenler, ogrenciler ve veliler arasinda surekli soruna donuserek performansi ve basariyi buyuk olcude etkileyebilmektedir. Kiyafetin ogrencilerin psikolojik, sosyal gelisimleri ve akademik basarilari uzerinde onemli bir degisken oldugu kabul edilen bir olgudur. Gecmis donemlerden gunumuze dek devam eden tek tip kiyafet uygulamalarinin ozellikle Avrupa ulkelerinde de benzer sureclerden gecerek tartisma konusu oldugu bilinmektedir. Egitim orgutlerindeki paydaslar arasinda catismalara ve problemlere donusen kiyafet tartismalarinin toplumun ve ogrencilerin gelisimine ve basarilarina uygun bir sekilde cozumlenmesinin zorunlu bir durum oldugu soylenebilir. Arastirmanin Amaci: Bir egitim politikasi olarak kiyafet uygulamalarindaki degisikliklere iliskin yonetici, ogretmen, ogrenci ve veli goruslerini saptamaktir. Egitimin butun toplum kesimlerini etkileyen ve ilgilendiren bir alan olmasi nedeniyle duzenlemelerde dogrudan ve dolayli tum kesimlerin gorusleri buyuk onem kazanmaktadir. Butun bu nedenlerden dolayi egitim orgutlerindeki yonetici ogretmen, ogrenci ve veli goruslerinin ortaya cikarilmasi ve bunlarin sorunun cozumune katki sunmasi ongorulen bir durumdur. Ayrica bu calismada bir egitim politikasi olarak kiyafet uygulamalarindaki degisikliklerin cesitli degiskenlere gore yonetici, ogretmen, ogrenci ve velilerin goruslerinin belirlenmesi ve aradaki iliskinin saptanmasi amaclanmistir. Arastirmanin Yontemi: Arastirma tarama modelindedir. Orneklem grubu arastirmaya gonulluluk ilkesi ile katilan 100 okul yoneticisi, 111 ogretmen, 254 ogrenci ve 146 veli olmak uzere toplam 611 kisiden olusmaktadir. Veriler “Kiyafet Uygulamalari Olcegi” ile toplanmistir. Verilerin analizinde frekans, yuzde, aritmetik ortalamanin yani sira Bagimsiz gruplar ve tek yonlu varyans analizi (ANOVA) teknikleri kullanilmistir. Anlamli farkliliklarin kaynagini belirlemek icin ise TUKEY analizi yapilmistir. Olcegin istatistiksel cozumlenmesinde anlamlilik duzeyi .05 olarak benimsenmistir. Arastirmanin Bulgulari: Yonetici (4,80-4,07) ve ogretmenlerde (4,19-3,90) en yuksek aritmetik ortalama ile “Kiyafetler ogrencilerin sosyoekonomik durumlarinin bir gostergesi olarak algilanir” ve “ogrenciler birbirlerinin kiyafetlerine ozenirler” cikarken ogrenci ve velilerde ise en yuksek aritmetik ortalamanin ogrenciler 3,69 ile “ogrenciler fiziksel olarak daha rahat hareket ederler”,  Ebeveynlerin ise ogrencilere benzerlik gosterdigi en yuksek aritmetik ortalamanin 3,52 ile yine ayni maddede yoginlastigi ve ortak goruslerinin oldugu tespit edilmistir. Arastirmada uzun sureclerden bu yana tartisilan ve egitim politikalari olan gelisen kiyafet uygulamalarindaki degisikliklere iliskin paydas goruslerinin ozellikle ogretmen, yonetici, ogrenci ve veli gorusleri arasinda anlamli bir farkliliga ulasilmamistir. Ogretmenlerin serbest kiyafet uygulamasina yonelik gorusleri incelendiginde, en yuksek aritmetik ortalamanin 4,19 ile “ ogrenciler birbirlerinin kiyafetlerine ozenirler” seklinde oldugu bunlari 3,90 ile “ kiyafetler ogrencilerin sosyoekonomik durumlarinin bir gostergesi olarak algilanir ”, 3.70 ile “ arkadaslarinin aldigi yeni kiyafeti ailelerinden hemen isterler” seklinde oldugu tespit edilmistir.  Ogretmenlerin en dusuk aritmetik ortalama ise 2, 61 ile “ aileler yeni kiyafetlerin ekonomik giderini karsilayabilirler ” ve 2, 60 ile “ kiyafetler ogrenme etkinlikleri gerceklestirmede engel olusturur” s eklinde goruslerini belirtmislerdir. Ogrencilerin serbest kiyafet uygulamasina yonelik gorusleri incelendiginde, en yuksek aritmetik ortalamanin 3,69 ile “ ogrenciler fiziksel olarak daha rahat hareket ederler”,  3,58 aritmetik ortalama ile “ ogrenciler kiyafet tercihi yaparak kendilerine iliskin karar verme becerileri gelisir ” ve 3,55 aritmetik ortalama ile “ ogrenciler kendilerini okulda daha rahat ve uyumlu hissederler” seklinde goruslerinin oldugu tespit edilmistir. ogrencilerin serbest kiyafet uygulamalarina iliskin en dusuk aritmetik ortalama ise 2,76 ile “ kiyafetler derse katilmada ve uygulamalarda sorun olusturur ” s eklinde goruslerini belirtmislerdir. Velilerin serbest kiyafet uygulamasina yonelik gorusleri incelendiginde, en yuksek aritmetik ortalamanin 3,52 ile “ ogrenciler fiziksel olarak daha rahat hareket ederler”,  3,58 aritmetik ortalama ile “ ogrenciler kiyafet tercihi yaparak kendilerine iliskin karar verme becerileri gelisir ” ve 3,47 aritmetik ortalama ile “ ogrenciler kendilerini okulda daha rahat ve uyumlu hissederler” seklinde goruslerinin oldugu tespit edilmistir. Velilerin serbest kiyafet uygulamalarina iliskin en dusuk aritmetik ortalama ise 2, 73 ile “ kiyafetler derse katilmada ve uygulamalarda sorun olusturur ” s eklinde goruslerini belirtmislerdir. Okul yoneticilerinin serbest kilik kiyafet uygulamasina iliskin goruslerin aritmetik ortalamasi 3, 29, ogretmenlerin aritmetik ortalamasi 3, 28, ogrencilerin aritmetik ortalamasi 3, 22 ve ebeveynlerin aritmetik ortalamasi 3, 12 olarak tespit edilmistir.  Okul yoneticisi, ogretmen, ogrenci ve velilerin serbest kiyafet uygulamasina iliskin gorusleri arasinda anlamli farklilik olup olmadigini belirlemek icin yapilan ANOVA analizi sonucunda F (3-607) =3,409; p<0, 5 anlamli farklilik gosterdigi tespit edilmistir. Farkin kaynagini belirlemek icin yapilan TUKEY testi sonucunda, farkin okul yoneticileri (X=3, 29) ile veliler (X=3, 12) ve ogretmenler (X=3, 28) ile veliler (X=3, 12) arasinda oldugu tespit edilmistir.   Arastirmanin Sonuclari ve Onerileri: Yonetici ve ogretmenlerin serbest kiyafet degisikliklerine iliskin degisken bir tutum icinde olmadiklari bu degisikliklerin ogrenciler arasinda sosyo-ekonomik farkliliklari belirginlestirme ile birlikte birbirleri arasinda da ozenti ve yarisi artiracagina iliskin kaygilar olusmustur. Kiyafetlerin ogrenme etkinliklerine ve akademik basariya etkisi ise hem yoneticiler hem de ogretmenler tarafindan cok dusuk duzeyde bir etkisinin olabilecegi sonucuna ulasilmistir.  Hem ogrenciler hem veliler serbest kiyafet ile daha rahat hareket edilecegi gorusunde birlesmislerdir. Yine bu iki grubun kiyafetlerin derse katilmada ve uygulamalarda sorun olusturacagi dusuncesine en dusuk duzeyde katilim gostererek ortak bir sonuca ulasmislardir. Yonetici ve ogretmenlerin ayri ogrenci ve velilerin ise ayri bir sekilde farklilastigi sonucu gorulmektedir. Okullarda kiyafetlere iliskin yapilacak duzenlemelerde tum toplum kesimlerinin goruslerine basvurulmalidir. Kiyafetlerin ogrencilerin fizyolojik ve psikolojik gelisimleri uzerindeki etkileri konusunda veliler ve ozellikle yonetici ve ogretmenler bilgilendirilmelidir. Tek tip bir dusunceye olgusunun onlenmesi amaciyla farkli giysiler giymeye iliskin yasal duzenlemeler yapilmalidir. Okullarin sembolleri ve isaretleri farkli giysilere de eklenebilmelidir. Kiyafetler uzerinde yapilan incelemeler ve arastirmalar konusunda veliler ve ozellikle yonetici ve ogretmenler bilgilendirilmelidir. Kiyafete iliskin olusturulacak genel olcutler de ve kurallarda sosyo-ekonomik yapilarin (ekonomik ve sosyal) ogrenciler arasinda ayrismalara yol acmamasina dikkat edilmelidir. Turkiye’de kiyafet tartismalarinda ve uygulamalarinda etkili olan degiskenlerin saptanmasina iliskin arastirmalar yapilabilir.