MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİND

Hidrellez gelenegi, Turk dunyasinin neredeyse tamaminda kutlanmaya devam edilen mevsimlik bayramlardandir. Hidrellez gunu, halk arasinda, yeryuzunde Hizir ve Ilyas’in bir gul agaci altinda bulustuklari gun olarak, kutsal kabul edilmistir. Aslinda bir goruse gore, Hidrellez bayraminin Turkler arasinda kutlanmaya baslanmasi, Nevruz bayraminin baskalasmasiyladir. Anlasilacagi uzere Turkler Islam dinini kabul ettikten sonra, Nevruz âdetlerini Hidrellez adi altinda surdurmeye devam etmislerdir. Oyledir ki Nevruz Bayrami kutlamasi Anadolu ve Balkanlardaki Turkler arasinda neredeyse tamamen unutulmus yerini Hidrellez âdetleri almistir. Bu Hidrellez gelenegi, Miladi takvime gore 6 Mayista kutlanir. Onceden gecerli olan Rumi takvime gore ise bu gun 23 Nisana denk gelmektedir. Rumi takvime gore bir yil iki bolumden olusmaktadir. Birinci bolum 6 Mayis ile 8 Kasim arasi olan suredir ve bu sure Hizir gunleri adiyla bilinir. Bu bolum ayrica yaz mevsimini olusturur. Ikinci bolum ise 8 Kasim ile 6 Mayis arasi olan suredir ve Kasim gunleri seklinde bilinir. Bu bolum de kis mevsimini olusturur. Bu baglamda Rumi takvime gore, soguk kis mevsiminin bitip sicak yaz aylarinin baslayacagi gun 6 Mayis olarak ortaya cikmaktadir. Bu da bu gunun Turkler tarafindan kutlanip bayram haline getirilmesi icin yeterli bir sebeptir. Anadolu’da gunumuzde yazin baslangici olan 6 Mayisa dair cesitli kutlamalarin yapilmaktadir. Balkanlar’da yasamakta olan Turkler arasinda da cesitli kutlamalar dikkatleri cekmektedir. Bir Balkan ulkesi olan Makedonya’da bu turden uygulamalarin hala devam ettigi Turk bolgeleri tespit edilmistir. Bu calisma daha cok Dogu Makedonya-Valandova, Konce ve Manastir bolgelerindeki var olan Hidrellez âdetlerine dair bir saha calismasi niteligindedir. Bu bolgelerdeki Turklerin Hidrellez geleneklerine dair sozlu geleneklerindeki maniler, yemek turleri ve kutlama sekilleri de calismaya alinmistir.