Akut Böbrek Hasarı: Yeni Terminoloji, Yeni Sınıflandırma ve Yeni Yaklaşımlar

Böbrek perfüzyonunun yetersiz olması, arterial veya venöz oklüzyon, renal hücre hasarı ve idrar akımının tamamen tıkanması sonucu ortay çıkan tabloya “akut böbrek hasarı” adı verilmektedir. Akut böbrek hasarının sıklığı son yıllarda, özellikle hastanede yatan hastalar arasında, belirgin bir artış göstermektedir. Bunun temel nedenleri arasında yeni gelişen tedaviler, organ ve doku transplantasyonunun yaygınlaşması, oldukça kompleks ameliyatların daha sık yapılmaya başlanması ve daha çok hastanın yoğun bakım desteğine erişerek, yaşam beklentisinin uzamış olması sayılabilir. Yoğun bakım ünitesinde yatan erişkinler arasında akut böbrek hasarı gelişme sıklığı %25 olarak bildirilmiştir (1,2). Kardiyak cerrahi sonrası çocuklarda akut böbrek hasarı sıklığı %30 ile %65 arasında değişirken, kardiyak problemi olmayan çocuk yoğun bakım hastalarında akut böbrek hasarı sıklığı %10 ile %80 arasında değişmektedir (3). Akut böbrek hasarı yoğun bakım hastalarında sık rastlanan bir sorun olmanın yanı sıra mortalite ve morbiditeyi belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Mortaliteyi diğer tüm değişkenlerden bağımsız olarak etkilediğini gösteren pek çok çalışma vardır (1). Geçmiş yıllarda “akut böbrek yetmezliği” olarak tanımlanan bu klinik durum bir süre önce isim değiştirmiş ve “akut böbrek hasarı” olarak literatürdeki yerini almıştır (4). Yapılan geniş kapsamlı çalışmalar ile akut renal hasarın patogenezinin kabaca tanımlanması ve altta rol oynayan histolojik olayların kısmen açıklanması sonucu tanım değişikliğine gidilmiş ve daha çok temel bilimlere gönderme yapan yeni bir isim alarak, popüler kullanıma girmiştir. Bu yeni tanım daha önce sıklıkla kullandığımız ve önemsediğimiz pre-renal böbrek yetmezliğini kapsamayıp daha çok geri-dönüşümsüz böbrek hasarı ile ilgilenmektedir. Bu yeni tanımla birlikte akut böbrek hasarı yeni bir sınıflandırmaya da kavuşmuştur: “RIFLE kriterleri”. RIFLE kriterleri ilk olarak erişkin hastalar için tanımlanmıştır. Akut böbrek hasarının erken saptanması, prognozunun ve mortalite üzerine olan etkisinin daha objektif bir şekilde ve tüm dünyada kullanılacak, standart verilerle ifade edilmesi amaçlanmıştır. Daha sonra Arıkan et al. (3) bu verileri çocuk hastalara uyarlayarak “pediatrik RIFLE” kriterlerini oluşturmuşlardır. Literatürde akut böbrek hasarı için kullanılan yaklaşık 35 farklı tanımlama mevcuttur. Bu farklı tanımlamalarla yapılan insidans, mortalite ve morbidite çalışmalarının bilime katkı sağlayamayacağı aşikârdır. Bunun üzerine pediatrik RIFLE kriterlerinin geçerliliği yoğun bir şekilde çalışılmış ve çocuk hastalarda akut böbrek hasarının tanımlanması ve sınıflandırılmasında kullanılması önerilmiştir.