Nieposłuszeństwo obywatelskie w nowej odsłonie – walka o prawa zwierząt

Nieposłuszeństwo obywatelskie to termin wprowadzony w XIX wieku przez amerykańskiego myśliciela Henry’ego Davida Thoreau (1817– –1862). Jak zauważa Hannah Arendt: „choć zjawisko nieposłuszeństwa obywatelskiego jest dziś zjawiskiem ogólnoświatowym [...], jest to zjawisko przede wszystkim amerykańskie, jeśli chodzi o jego pochodzenie i treść; żaden inny kraj i żaden inny język nie ma nawet terminu na jego oznaczenie”1. Szczególne nasilenie aktów nieposłuszeństwa obywatelskiego obserwowano w latach 60. XX wieku w trakcie walki o równouprawnienie rasowe oraz podczas protestów przeciwko wojnie w Wietnamie. W tym drugim przypadku przybierały one między innymi formę uchylania się od poboru do wojska. Wydarzenia te zainspirowały Ronalda Dworkina do rozważenia kwestii nieposłuszeństwa obywatelskiego2. Jednak także i później uciekano się do tego typu aktów. Stały się one jednym z narzędzi stosowanych przez szeroko rozumiany Ruch na Rzecz Wyzwolenia Zwierząt3 – nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale też i w innych krajach.