Manuel Castells. 2008. Społeczeństwo sieci. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, ss. 532

Przeobrażenia technologiczno-komunikacyjne, których doświadczamy, określane są już – i słusznie – mianem rewolucji technologicznej. Dynamiczny rozwój technik informacyjnych prowadzi w konsekwencji do przeobrażeń nie tylko w sferze ekonomicznej czy politycznej, ale, co równie istotne, także społecznej. Naukowcy podejmujący refl eksję nad istotą i zakresem tych zmian mają do wykonania trudne zadanie. Pytań i wątpliwości jest bowiem dużo, a odpowiedź wymaga nierzadko wielu badań i złożonych analiz. Rozważania i badania Manuela Castellsa, hiszpańskiego socjologa, wykładowcy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, poświęcone społeczeństwu sieci, doskonale wpisują się w tę ożywioną dyskusję, co więcej, nadają jej konkretne ramy teoretyczne. Tym bardziej cieszy fakt, że dzieła Castellsa są dostępne na polskim rynku, nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazały się już bowiem wszystkie tomy trylogii Wiek informacji, w tym Społeczeństwo sieci. Książka składa się z siedmiu rozdziałów, w których autor podejmuje wielopłaszczyznowe analizy zmian, jakie dokonują się w wyniku rewolucji technologicznej. W pierwszym rozdziale Castells przedstawia przebieg owej rewolucji w wieku informacji w ujęciu historycznym; konsekwencją gwałtownej zmiany jest „wyłonienie się nowej struktury społecznej” [Castells 2008: 41]. Autor zwraca uwagę, że historia życia składa się zasadniczo z okresów stabilnych, które od czasu do czasu zostają zaburzone po to, by mógł nastąpić powrót do równowagi. Castells wychodzi zatem z założenia, że koniec XX wieku (przede wszystkim lata 70.) to właśnie punkt zwrotny, w wyniku którego, za sprawą technologii informacyjnej, dokonuje się głęboka transformacja społeczna i kulturowa. Nie ma wątpliwości, że znaczenie tych zmian jest ogromne, porównywalne, zdaniem badacza, do XVIII-wiecznej rewolucji przemysłowej. Należy jednak pamiętać, że nowe technologie są nie tylko narzędziami komunikacyjnymi (częstokroć, zwłaszcza w sferze komunikacji politycznej, za takie właśnie bywają uważane), ale procesami, które można dalej rozwijać. Castells słusznie unika szczegółowych analiz historycznych rewolucji technologii informacyjnych, skupiając się raczej na przypomnieniu najistotniejszych elementów1, które odegrały ważną rolę w tworzeniu i przetwarza-