Νεοελληνικό χρονογράφημα

Στην παρούσα διατριβή επιχειρείται η ειδοσκοπική μελέτη του νεοελληνικού χρονογραφήματος, ενός «ανυπάκουου» ειδολογικά κειμένου που γεννήθηκε και διαμορφώθηκε στον κόσμο του Τύπου, ο οποίος αποτελεί την εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση της δημιουργίας του. Συνεπώς θεμελιώδης στόχος της διατριβής είναι, μέσα από την ανάδειξη της παραγνωρισμένης αλλά άξιας εμβάθυνσης αισθητικής ταυτότητας του νεοελληνικού χρονογραφήματος, η σύστασή του ως λογοτεχνικού είδους δια της διερεύνησης των ιστορικών συνθηκών εμφάνισης και ανάπτυξής του και της ενδελεχούς αποτύπωσης των δομικών, μορφικών και επικοινωνιακών παραμέτρων του. Βασική μεθοδολογική επιλογή για την επίτευξη αυτού του στόχου αποτελεί η συνδυαστική εφαρμογή ιστορικής και θεωρητικής/κριτικής προσέγγισης δηλαδή αφενός η γραμματολογική προσέγγιση των (με πρωτογενή έρευνα επιλεγμένων) χρονογραφηματικών κειμένων μέσα από παραδειγματικές τομές στο συνταγματικό άξονα δια των κομβικών για το είδος συγγραφέων στην πορεία παραγωγής ενάμιση αιώνα (από το 1848 και τα «Έργα και Ημέραι» του Κωνσταντίνου Πωπ, γενάρχη του είδους, έως και σήμερα) και αφετέρου η θεωρητική προσέγγιση που ενεργοποιεί θεωρητικά εργαλεία κριτικά εφαρμοσμένα επί των συγκεκριμένων κειμένων. Στο πλαίσιο αυτό αξιοποιείται η έννοια της διαλογικότητας του Μ. Μ. Βakhtin, η θεωρία της πρόσληψης του Η.-R. Jauss, αλλά και η πραγματολογική/επικοινωνιακή προσέγγιση των ειδών κατά τον J.-M. Schaeffer. Η καίρια αυτή μεθοδολογική επιλογή, όπως περιγράφεται παραπάνω, εμπλουτίζεται από τη συγκριτολογική οπτική, υπαγορευμένη από την ίδια τη φύση του είδους, σε επίπεδο διακαλλιτεχνικό (πρωτίστως εν προκειμένω με τη φωτογραφία) και σε διεπιστημονικό (με την ερμηνευτική διασύνδεση με όρους και έννοιες της κβαντικής φυσικής). Αυτή η μεθοδολογική οδός αντανακλάται στη δόμηση της διατριβής σε δύο μέρη όπου στο μεν πρώτο συγκροτείται τρόπον τινά η θεωρία του είδους (καλειδοσκοπική θεματική, πρωτεϊκή μορφή και ανοιχτή επικοινωνιακά φύση, με απόληξη ένα πραγματολογικό/επικοινωνιακό ορισμό του είδους ως αστραπιαίας λογοτεχνίας) ερειδόμενη στο «ιστορικό πανόραμα» του νεοελληνικού χρονογραφήματος, όπως αυτό παρουσιάζεται στο δεύτερο μέρος (συμπεριλαμβανoμένης της ιστορίας της πρόσληψής του, της ανίχνευσης των ευρωπαϊκών ιστορικών ριζών του και ατομικών συγγραφικών δράσεων) μέσα από τη διαρκή συνθεώρηση συνταγματικού και παραδειγματικού άξονα, κάτι που διέπει όλη τη συλλογιστική της έρευνας αποτυπώνοντας έτσι σφαιρικά την ιστορικοθεωρητική εικόνα του είδους.