Theodor W. Adorno

Η εργασία αποτελεί παρουσίαση και αποτίμηση των θέσεων του Adorno σχετικά με τη μαζική κουλτούρα και την εκπαίδευση, όπως διατυπώνονται στο βιβλίο που έγραψε μαζί με τον Max Horkheimer, όταν ήταν εξόριστοι στις HΠA, και επιγράφεται Διαλεκτική του Διαφωτισμού, αλλά και σε δοκίμια, άρθρα και διαλέξεις, ομιλίες, δημοσιευμένες ραδιοφωνικές συζητήσεις και πανεπιστημιακές παραδόσεις του. O T.W. Αdorno εντάσσεται στη Σχολή της Φραγκφούρτης και χρησιμοποίησεστο έργο του το εργαλείο της, την Κριτική Θεωρία.Παρουσιάζονται πρώτα οι ποικίλες επιρροές στη θεωρητική συγκρότηση του Adorno (Kant, Hegel, Nietzsche, Marx, Lukacs, Simmel, Kracauer, Benjamin) και ένα βιογραφικό σημείωμα του Adorno με μια ιδιαίτερη αναφορά στη δραστηριότητά του ως δασκάλου φιλοσοφίας.Η Μεθοδολογία του Adorno συνίσταται στον αστερισμό (constellation) (Benjamin), στην εμπειρική έρευνα και τη φροϋδική ανάλυση (ψυχανάλυση). Η βασική ιδέα είναι ότι η μέθοδος πρέπει να είναι άμεσα σχετισμένη και να προκύπτει από το περιεχόμενο (hegel) και η χεγκελιανή διαλεκτική της άρνησης.Στη συνέχεια ανιχνεύεται η σχέση κουλτούρας και πολιτισμού, με μια ιδιαίτερη αναφορά στην παράδοση, αφού αυτή αποτελεί συνθήκη εκ των ουκ άνευ για τη συγκεκριμένη συζήτηση.Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζεται η σχέση της διαλεκτικής με το διαφωτισμό όπως θεμελιώνεται αρχικά στη Φαινομενολογία του Πνεύματος του Hegel, και στη συνέχεια, όπως ξεδιπλώνεται στο μείζον έργο της Σχολής της Φραγκφούρτης Διαλεκτική του Διαφωτισμού.Η ανάλυση του φαινομένου της μαζικής κουλτούρας παίρνει τη μορφή της κριτικής προς την πολιτιστική πολιτική και τη διαχείριση της κουλτούρας.Το μαζικό προσεγγίζεται μέσα από το έργο του Benjamin και του Kracauer. Ο Adorno ασκεί κριτική στις κυριότερες μορφές της μαζικής κουλτούρας, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Αποδομεί τη μαγεία που ασκούν αυτά τα μέσα στη συνείδηση, με αποτέλεσμα αυτή να γίνεται κακή, να μη λειτουργεί κριτικά, και να αποβαίνει αντικείμενο χειραγώγησης.Η εκπαίδευση αποτελεί ένα χώρο όπου μπορεί να καλλιεργηθεί η καλή, η επαρκής συνείδηση των ανθρώπων και ο κύριος στόχος της πρέπει να είναι η ωριμότητα και η αποβαρβαροποίηση με στόχο την αποτροπή ενός νέου Auschwitz.Μέσα από τα μαθήματά του για την Ηθική και τη Μεταφυσική, διαγράφεται ο ρόλος της φιλοσοφίας σήμερα και επιχειρείται η αποκατάστασή της και η σύνδεσή της με την πραγματικότητα, αφού η αποτυχία της κουλτούρας -εμφανέστατη μέσα από τις θηριωδίες του Ολοκαυτώματος, των βασανιστηρίων και των μαζικών θανάτων- κάνει ακόμη πιο αναγκαία την ανάδειξη της στοχαστικής πλευράς του ανθρώπου.