Dokument myśli otwartej. Studia poleskie Józefa Obrębskiego a rozważania o grupach etnicznych i stosunkach narodowościowych w polskiej etnologii i socjologii

A document of open thought: Jozef Obrebski’s studies on the Polesie region and debates on ethnic groups and nationality relations in Polish ethnology and sociology This article attempts to reconstruct and examine the concept of the ethnic diversity and nationalization process found in the writings of the Polish anthropologist and sociologist Jozef Obrebski (1905-1967). It will be argued that Obrebski view on ethnic diversity and the nationalization allowed him not only to conceive of a highly original idea of nation-building process but also maintain a critical distance from the two forms of reflection and practice – “investigative modalities” – influential in the field of ethnic and national studies in prewar as well as in postwar Poland: “ethnogeography” and the “sociology of nation”. In the same time this text aims at underscoring usefulness of Obrebski ideas for contemporary analysis. Close reading of Obrebski works provides us with fresh tools for the ethnographic processual examination of the nationalization policies. It draws special attention to the process of nationalization of local populations, highlighting various and contradictory consequences of nationalization process: integration and homogenisation on the one hand and exclusions of minorities and class hierarchization of people on the other. Dokument myśli otwartej. Studia poleskie Jozefa Obrebskiego a rozwazania o grupach etnicznych i stosunkach narodowościowych w polskiej etnologii i socjologii Celem artykulu jest omowienie koncepcji grup etnicznych i procesow unaradawiania wylaniających sie z prac Jozefa Obrebskiego. W szczegolności chodzi o wykazanie, ze swoimi badaniami na Polesiu Obrebski wniosl niezwykle oryginalny wklad w badania stosunkow etnicznych i narodowościowych, podając jednocześnie w wątpliwośc niektore zalozenia tkwiące u podstaw dwu modalności dociekan obecnych w polskich badaniach nad etnicznością i kwestiami narodowymi: czyli etnogeografii oraz socjologii narodu. Jednocześnie tekst sluzy ukazaniu aktualności propozycji teoretycznych i metodologicznych Obrebskiego w badaniach stosunkow etnicznych i narodowościowych. Lektura pism Obrebskiego dostarcza perspektywy umozliwiającej nie tylko krytyke nacjonalizmu metodologicznego ale rowniez daje podstawy do procesualnej, etnograficznej - uwzgledniającej mikrostrukturalny wymiar wladzy - analizy zjawisk etnicznych i stosunkow narodowościowych. Otwiera to mozliwośc badania roznych niekiedy odmiennych i sprzecznych ze sobą efektow procesow unaradawiania, zarowno integracji i wyrownywania szans jak tez konfliktow i wykluczenia spolecznego.