Przemiany narodowościowe na ziemi łotewskiej w XX i na początku XXI wieku

Ethnic Transformations on the Latvian Territory in the 20th Century and at the Beginning of the 21st Century This paper presents demographic and ethnic transformations in the territory of Latvia. First, information is provided on the origins of the population of Latvian nationality. Then, ethnic composition of the population inhabiting the present-day Latvian territory at the end of the 19th century is characterised. The basis for the respective statistical analysis is constituted by the results of the Russian census of 1897. This census showed, side by side with the Latvian population, also important German, Russian, Jewish, and Polish minorities. The subsequent part of the paper is devoted to the ethnic situation in the interwar period. Here, the census carried out in 1935 is the main source of information. Essential demographic transformations took place during World War II. The paper accounts for the war losses, which in ethnic terms had a selective character. Latvian Jews were exterminated, while the remaining groups also suffered great losses. Then, the paper takes up the subject of the demographic-ethnic situation during the post-war Soviet occupation and the existence of the Latvian Soviet Socialist Republic. In this period, numerous migrants from the farther-off territories of the Soviet Union moved to Latvia, these Russian-speaking migrants being primarily of Russian nationality. This resulted in the essential shift in the ethnic composition of the population in Latvia. The effects are reflected in the data from the Soviet censuses of 1959 and 1989. The results of these censuses are subject to interpretation in the paper. The last part of the article is devoted to ethnic changes in the sovereign Latvian state. Statistical and substantive analysis was carried out using the census data of the year 2000, and the estimated data from the year 2014. The contemporary ethnic structure of the entire country and in individual provinces was established. Przemiany narodowościowe na ziemi lotewskiej w XX i na początku XXI wieku W artykule przedstawiono przemiany demograficzno-etniczne na ziemi lotewskiej. We wstepie podano informacje o rodowodzie ludności narodowości lotewskiej. Nastepnie zaprezentowano i scharakteryzowano sklad narodowościowy na wspolczesnym terytorium panstwa lotewskiego w koncu XIX wieku. Podstawą analizy statystycznej byly rezultaty spisu rosyjskiego z 1897 roku. Ujawnil on oprocz Łotyszy liczną mniejszośc niemiecką, rosyjską, zydowską i polską. Kolejna cześc publikacji poświecona jest sytuacji narodowościowej w okresie miedzywojennym w niepodleglym panstwie lotewskim. Wykorzystano tu glownie spis przeprowadzony w 1935 roku. Powazne przeobrazenia demograficzne mialy miejsce w latach II wojny światowej. Określono straty wojenne, ktore mialy charakter selektywny w ujeciu narodowościowym. Przyniosly one eksterminacje lotewskich Żydow oraz duze straty wśrod pozostalych grup etnicznych. Dalsza cześc artykulu dotyczy sytuacji demograficzno-narodowościowej w okresie powojennej okupacji sowieckiej i istnienia Łotewskiej SRS. W tym czasie naplynelo na terytorium Łotwy wielu migrantow z glebi ZSRR. Byla to ludnośc rosyjskojezyczna, glownie narodowości rosyjskiej. Doprowadzilo to do istotnej zmiany skladu narodowościowego kraju. Odnotowaly to spisy sowieckie z lat 1959 i 1989. Ich wyniki poddano interpretacji. Ostatnia cześc artykulu poświecona jest zmianom narodowościowym zachodzącym juz w suwerennym panstwie lotewskim. Przeprowadzono analize statystyczną i merytoryczną, korzystając z danych spisowych z 2000 roku oraz danych szacunkowych z 2014 roku. Określono wspolczesną strukture narodowościową w skali calego kraju i wybranych prowincji.