Świat duchowy Josefa Váchala w pryzmacie roku 1920

Josef Vachal’s Spiritual World Through the Prism of the Year 1920 The article presents the spiritual search of one of the most original Czech artists of the 20th century. The first part of the text presents a general outline of the author’s views on the matters of God, Satan, Catholicism, the Church, Nature, Occultism, and Mysticism. The radical changes in Vachal’s worldview and the aporias of his concepts are emphasized. An important thread in this part of the text is to show the spiritual connections between Vachal’s beliefs and fears on the one hand and criticism of contemporary civilization on the other. In the second part of the article, the author’s attention was focused on one year of the artist’s life. The art and literary works produced in 1920 were created with unusual intensity and in great moral tension resulting from the fact that he had started an extramarital relationship, but this did not diminish their quality. Apart from introducing the reader to these extraordinary works, the second part of the article examines in detail Vachal’s attitude as a critic of ‘modern’ man: thoughtless and destructive towards nature, cruel towards animals. It also presents the artist’s countercultural project related to the idea of the Book as a literary labyrinth that should be traversed slowly with humility and effort, in spite of the endless rush of modern culture. Świat duchowy Josefa Vachala w pryzmacie roku 1920 Artykul prezentuje duchowe poszukiwania jednego z najbardziej oryginalnych czeskich artystow XX wieku. Materialem interpretacyjnym są zarowno teksty literackie autora, jak i jego prace plastyczne. W pierwszej cześci tekstu przedstawiono ogolny zarys poglądow autora na sprawy Boga, Szatana, katolicyzmu, Kościola, natury, okultyzmu, mistyki. Podkreślono radykalne zwroty światopoglądu Vachala, a takze aporie i niekonsekwencje jego przekonan. Waznym wątkiem w tej cześci tekstu jest ukazanie związkow spirytualnych wierzen i lekow Vachala z krytyką wspolczesnej cywilizacji. W drugiej cześci artykulu uwaga autora skupila sie na jednym roku z zycia artysty. Powstale w 1920 dziela plastyczne i literackie tworzone byly z niezwyklą intensywnością i w ogromnym napieciu moralnym wyniklym z nawiązania pozamalzenskiego związku z kochanką. Nie obnizylo to ich literackiej i malarskiej jakości. Poza przyblizeniem czytelnikowi tych niezwyklych dziel druga cześc artykulu poddaje szczegolowej analizie postawe Vachala jako krytyka „nowoczesnego” czlowieka: bezmyślnego i destrukcyjnego wobec natury, okrutnego wobec zwierząt. Prezentuje tez kontrkulturowy projekt artysty związany z ideą Ksiegi jako czytelniczego labiryntu, przemierzanego powoli, z pokorą i wysilkiem, na przekor cywilizacji rządzonej przez bozka pośpiechu.