„Ani kapłani, ani błaźni”. Odsłony zwrotu postsekularnego w antropologii

Neither Priests nor Clowns: Attitudes Towards the Postsecular Turn in Anthropology The article discusses the issue of the postsecular turn in contemporary anthropology, taking into account the cultural processes involved in its emergence. The author attempts to identify research areas and issues worthy of exploring within this turn, and at the same time she considers the boundary conditions for its usefulness in scientific research. Referring to the recent anthropological literature on this topic, the author distinguishes two leading epistemological attitudes involved in this turn: the one that acknowledges the supernatural dimension of revelation and the one that sees it as a social fact. Both are heterogenous and each sees the relationship between anthropology and theology differently. Discussing some anthropological views in this regard, the author aims to revive the dialogue between researchers from various social and human sciences representing the postsecular turn. On the one hand, this dialogue can initiate new paths of mutual inspiration and co-thinking; on the other hand, it may lead to more conscious distinctions between different varieties of postsecular reflection. „Ani kaplani, ani blaźni”. Odslony zwrotu postsekularnego w antropologii Celem artykulu jest refleksja nad specyfiką zwrotu postsekularnego we wspolczesnej antropologii, uwzgledniająca jego uwarunkowania spoleczno-kulturowe oraz związane z nim postawy epistemologiczne. Autorka probuje wskazac obszary badan i zagadnienia, ktore powinny byc przedmiotem eksploracji tego zwrotu, a zarazem określic warunki brzegowe wykorzystywania wypracowanych na jego gruncie narzedzi analitycznych w badaniach naukowych. Odnosząc sie do najnowszej literatury przedmiotu, autorka wyroznia w antropologii dwie wiodące postawy epistemologiczne zaangazowane w ow zwrot: uznające rzeczywistośc objawienia oraz odrzucające taką mozliwośc (naturalistyczne). Dostrzega, ze w ich ramach wysuwane są roznorakie pomysly na to, jak moglaby wyglądac i czemu sluzyc kooperacja antropologii z teologią. Prezentując antropologiczne odslony owego zwrotu, tekst ma na celu ozywienie dialogu miedzy reprezentującymi go badaczami uprawiającymi rozne nauki humanistyczne i spoleczne. Dialog ten z jednej strony moze zainicjowac nowe ściezki wzajemnych inspiracji i wspolmyślenia, z drugiej zaś doprowadzic do bardziej świadomych dystynkcji miedzy roznymi wariantami tego zwrotu.