Religion-Based Cultural Communities in the Pre-Modern Balkans

Religion-Based Cultural Communities in the Pre-Modern Balkans Intellectual life in the pre-modern Balkans was fragmented along religious lines. In the multi-ethnic religious communities (the Orthodox Christian, the Muslim and the Catholic), one particular “high code” language was used by the intellectual elites of the various ethnic groups as a shared means of communication in the field of worship, scholarship and literature. In addition, on behalf of the unschooled, who were ignorant of the high code, there existed within each community vernacular literature that was intended to instruct common people about the doctrine of their faith and keep them on the straight path. The use of a shared literary language strengthened the solidarity with each community but also increased the cultural divisiveness of the Balkans as a whole. The lack or scarcity of a high literature in a particular language is no indication of the “culturelessness” of its speakers. In fact, with their coreligionists they shared a rich high culture in one of the literary languages. Wspolnoty kulturowe oparte na religii na Balkanach w czasach przednowoczesnych Życie intelektualne na Balkanach w czasach przednowoczesnych uleglo rozdrobnieniu ze wzgledu na podzialy religijne. W wieloetnicznych wspolnotach wyznaniowych – prawoslawnej, muzulmanskiej i katolickiej – jeden szczegolny „wysoki” jezyk byl uzywany przez elity intelektualne roznych grup etnicznych jako wspolny środek komunikacji w dziedzinie kultu, edukacji i literatury. Obok niego, dla warstw niewyksztalconych, nieświadomych takiego kodu, w kazdej spoleczności istniala literatura w jezykach narodowych, mająca na celu pouczyc zwyklych ludzi o doktrynie ich wiary i wlaściwej drodze postepowania. Poslugiwanie sie wspolnym jezykiem literackim nie tylko wzmocnilo solidarnośc miedzywspolnotową, ale takze zwiekszylo kulturową roznorodnośc Balkanow jako calości. Brak lub niedobor wysokiej literatury w danym jezyku nie świadczy o „braku kultury” u jej uzytkownikow. W rzeczywistości dzielili oni bowiem bogatą kulture wysoką ze swoimi wspolwyznawcami za pośrednictwem innego jezyka literackiego.