Creolization and balkanization as a result of language (dialect) contact. Is the origin of mixed languages universal?

Creolization and balkanization as a result of language (dialect) contact. Is the origin of mixed languages universal? There are several types of language contact depending on the relations between languages. The article focuses on the results of language contact with multi- and unidirectional influence: balkanization, pidginization, creolization and other types of contact – why not all of them result in mixing codes. The author considers various theoretical approaches to describe languages in contact, the process of convergence and the genesis of mixed codes. While the comparison of such language situations as Balkan Sprachbund, colonial and postcolonial societies, multi-ethnic societies in the Western world, has shown  that each type of language contact needs its own approach, the final part of this paper is  devoted to two analogical language situations: Russian Old Believers in Poland and Poles in Siberia. However, despite of many similarities, even these two communities have developed their bilingualism in a different way. Kreolizacja i balkanizacja jako rezultat kontaktu jezykow (dialektow). Czy istnieje uniwersalna geneza jezykow mieszanych? Mozemy wyroznic kilka typow kontaktu jezykowego w zalezności od relacji pomiedzy jezykami. W artykule omowiono rezultaty kontaktu jezykowego z jedno- i wielokierunkowym wplywem: balkanizacja, pidginizacja, kreolizacja oraz inne typy kontaktu, a takze podjeto probe odpowiedzi na pytanie o to, czemu tylko niektore z nich skutkują powstaniem jezykow mieszanych. Analizie poddano rozne podejścia teoretyczne, sluzące opisowi jezykow w kontakcie, procesowi konwergencji oraz powstaniu jezykow mieszanych. Poniewaz porownanie takich przykladow kontaktu jezykowego jak Balkanska Liga Jezykowa, spoleczności kolonialne i postkolonialne oraz wieloetniczne spoleczenstwa na Zachodzie pokazalo, ze kazdy typ kontaktu wymaga innego podejścia, koncową cześc artykulu poświecono dwom praktycznie analogicznym sytuacjom jezykowym: Rosjanom-staroobrzedowcom w Polsce i Polakom na Syberii. Pomimo wielu podobienstw okazuje sie jednak, ze w obydwu spolecznościach bilingwizm rozwinąl sie w inny sposob.