Trzcianne – studium przypadku. Wojna polsko-polska o Żydów w relacjach świadków [Trzcianne – a case study. The Polish-Polish war over Jews in witness accounts]

Trzcianne – a case study. The Polish-Polish war over Jews in witness accounts Łukasz Konopa endeavors to reconstruct the process of the annihilation of Trzcianne, a town where the Jewish population was dominant before 1939. This case study is based on ethnographic interviews conducted presently with members of the Wasilewski family, the Righteous among the Nations, who both witnessed and participated in the events. The paper also refers to the accounts presented after the war by the surviving Jews and witness testimonies given during the trial conducted in 1950–51 against a few Poles accused of murdering Jews. In the course of his analysis, the author reveals the silence and secrecy surrounding the fact that some Poles were involved in the murder of Jews whereas those who risked their lives to help Jews were punished by their Polish neighbors after the war. The shameful episodes in the past of a small town in the Podlasie region were deleted from the local historical discourse. Trzcianne – studium przypadku. Wojna polsko-polska o Żydow w relacjach świadkow Autor podejmuje probe rekonstrukcji obrazu zaglady Trzciannego, miejscowości, ktorej ogromną wiekszośc populacji przed 1939 rokiem stanowili Żydzi. Studium przypadku oparte jest na wywiadach etnograficznych, przeprowadzonych wspolcześnie z czlonkami rodziny panstwa Wasilewskich – świadkami oraz uczestnikami wydarzen, Sprawiedliwymi wśrod Narodow Świata. Przywolane zostają rowniez relacje zlozone po wojnie przez ocalalych Żydow oraz zeznania świadkow z procesu sądowego kilku Polakow oskarzonych o mordowanie Żydow, prowadzonego w latach 1950–1951. W toku analiz autor odslania przemilczaną i ukrywaną spolecznie prawde, iz niektorzy Polacy brali udzial w mordowaniu osob wyznania mojzeszowego. Natomiast ci, ktorzy z narazeniem zycia pomagali Żydom, ponieśli po wojnie kare ze strony swoich polskich sąsiadow. Wstydliwe epizody z przeszlości malego, podlaskiego miasteczka zostaly wyparte z lokalnego dyskursu historycznego.