Problematyka pożyczek ukraińskich w polskiej gwarze górali bukowińskich

The problem of Ukrainian borrowings in the Polish dialect of Bukovinian highlanders The article is based on dialectal material, collected from Bukovinian highlanders according to the guidelines published in the All-Carpathian Dialect Atlas , in which a considerable role is played by Ukrainian vocabulary. The latter has been divided into two groups: 1) natively Ukrainian words; and 2) words that are borrowings in Ukrainian, and that have become part of the Bukovinian highlanders’ lexicon presumably via Ukrainian. Noteworthy in the first group (Ukrainian borrowings) are the words commonly used in all six studied villages. The Ukrainian lexemes used in four or five of the villages either: a)while having a Slavic origin, are also known in Romanian; or b) are words of Proto-Slavic origin. Finally, borrowings appearing in one, two or three villages can probably be explained by the influence of the state language on the dispersed highlander population. In the second group of borrowings, i.e., farther borrowings in Ukrainian, the most frequent of subgroups are Hungarian borrowings into Romanian and Ukrainian. Another subgroup are Latin borrowings, which must have been passed to Ukrainian through Romanian, as well as direct or indirect borrowings from Turkish. The material also features borrowings from Romanian, German via Polish, and French. Ukrainian borrowings in the Polish dialect of Bukovinian highlanders are a difficult interpretational and classificatory problem. The question of whether the highlanders borrowed these words from Ukrainian or Romanian cannot be answered unambiguously, especially since between 1918 and 1944 Bukovina was a part of Romania and Romanian was the language of education, official communication etc. Similarly, we do not know if the words originating from Romanian have been borrowed directly from this language or via Ukrainian. The same can be applied to Hungarian and German. The presented material can thus only be treated as one part of the vocabulary of the Bukovinian highlanders’ dialect. Problematyka pozyczek ukrainskich w polskiej gwarze gorali bukowinskich W przeanalizowanym materiale, zebranym wśrod polskich gorali bukowinskich na podstawie kwestionariusza Ogolnokarpackiego atlasu dialektologicznego , znaczną role odgrywa slownictwo ukrainskie. Zostalo ono podzielone na dwie grupy: 1) rodzime wyrazy ukrainskie i 2) pozyczki przejete z innych jezykow przez jezyk ukrainski, ktore znalazly sie w polskiej gwarze gorali bukowinskich zapewne za jego pośrednictwem. W pierwszej grupie (pozyczki ukrainskie) zwracają uwage wyrazy wystepujące powszechnie we wszystkich sześciu zbadanych wsiach, związane z zyciem codziennym. Leksemy wystepujące w czterech lub pieciu wsiach mozna natomiast podzielic na: a) znane tez w jezyku rumunskim, ktore przeszly ze slowianskiego; b)wyrazy praslowianskie. Wreszcie pozyczki wystepujące w jednej, dwoch lub trzech wsiach mozna prawdopodobnie wyjaśnic wplywem jezyka panstwowego na rozproszoną ludnośc goralską. W drugiej grupie pozyczek, tzn. pozyczkach dalszych w jezyku ukrainskim, na pierwszy plan wysuwają sie pozyczki wegierskie w jezyku rumun skim i ukrainskim. Kolejną podgrupe tworzą pozyczki z laciny, ktore musialy przejśc przez jezyk rumunski do ukrainskiego; znajdują sie tu takze pozyczki z jezyka tureckiego w ukrainskim lub poprzez turecki. W zebranym materiale znajdziemy takze zapozyczenia z jezyka rumunskiego, z niemieckiego za pośrednictwem polskiego oraz z jezyka francuskiego. Zapozyczenia ukrainskie w polskiej gwarze gorali bukowinskich stanowią powazny problem interpretacyjny i klasyfikacyjny. Na pytanie, czy gorale przyjeli te pozyczki z ukrainskiego czy z rumunskiego, nie mozna dac jednoznacznej odpowiedzi; tym bardziej ze Bukowina w okresie od 1918 do 1944 roku nalezala do Rumunii i jezyk rumunski byl jezykiem szkol, urzedow itd. Nie wiadomo takze, czy wyrazy pochodzenia rumunskiego przeszly przez jezyk ukrainski, czy tez zapozyczone zostaly bezpośrednio. To samo dotyczy jezyka wegierskiego i niemieckiego. Przedstawiony material moze byc wiec traktowany tylko jako jedna z cześci ogolnego zasobu slownikowego gwary gorali bukowinskich.