"Vzhledově neodolatelný", ale "povahově nesnesitelný", czyli o niektórych czeskich przymiotnikach i przysłówkach

Visually irresistible , but essentially unbearable , or on some of Czech adjectives and adverbs The present contribution from the field of comparative Slavonic word for mation deals with a specific feature of the Czech language, namely its frequent (in comparison to other Slavonic tongues) use of adjectives of passive possibility (impossibility), which in Czech usually assume the suffix - telný  (or ne-telný ), and of so-called viewpoint adverbs, like cenově , vzhledově , and povahově . The article’s main focus is the situation of Czech from a diachronic perspective. Emphasis is also placed upon the differences between particular Slavonic languages as well as in academic traditions of linguistics in particular Slavonic nations. These theoretical remarks are illustrated with examples of different languages conveying the same message with means that are either synthetic (one word, e.g. adjective or adverb) or analytic (multi-word phrase). Vzhledově neodolatelný , ale povahově nesnesitelný , czyli o niektorych czeskich przymiotnikach i przyslowkach Celem artykulu jest zwrocenie uwagi na specyficzną sytuacje jezyka czeskiego, polegającą na wysokiej czestotliwości (w porownaniu z jezykiem polskim lub innymi jezykami slowianskimi) tworzenia i uzywania przymiotnikow (nie)mozliwościowych z formantem - telný  (ew. ne–telný ) oraz tzw. przyslowka wzgledu typu cenově , vzhledově , povahově itd. Odwolując sie do odpowiedniej literatury fachowej, autorka przedstawia omawiany temat w ujeciu diachronicznym, zwracając rownocześnie uwage na roznice w konkretnych jezykach slowianskich oraz w interpretacjach prezentowanego zjawiska w tradycji lingwistycznej poszczegolnych narodow slowianskich. Uwagi natury teoretycznej ilustrowane są przykladami wyrazania tej samej treści – w zalezności od danego jezyka – w sposob syntetyczny (w postaci przymiotnika/przyslowka) albo analityczny (w postaci konstrukcji wielowyrazowej).