Социальный статус купца в русском языке: номинативные и характеризующие признаки

The Social Status of a Merchant in the Russian Language: Nominative and Characterising Features This article describes connotations of a noun which is a denomination of social status. In the Russian language, the lexico-semantic group “social stratification” is directly related to the hierarchy of legally defined social estates. The study analyses interpretations of meanings of the personal noun kupets ‘merchant’ and the adjective kupecheskiĭ ‘merchant’ provided in explanatory dictionaries, and examines the connectivity of the adjective in the Russian National Corpus. The results make it possible to distinguish between the denotative and connotative use of the adjectival phrase ‘merchant’ + noun. In nineteenth-century Russian, the denotative aspect of those attributive word combinations is related to the house and the family, which reflects the features of the corporate structure of merchant enterprise. The connotative group, in turn, is divided into three subgroups: the meta-group, evaluative and visual. The meta-group includes nouns that allow to describe the supra-individual community defined by merchant status: stil′ ‘style’, manera ‘manner’. The evaluative subgroup is associated with wealth, absence of control and lack of taste. The visual subgroup of attributive word combinations describes the image of the male merchant using the nouns boroda ‘beard’ and briukho ‘belly’. Identification of the visual image of the female merchant required a change of the search unit in the Russian National Corpus. The combination adjective + adjective ‘merchant’ + noun zhena ‘wife’, vdova ‘widow’, doch′ ‘daughter’, and also phrases with the noun kupchikha ‘female merchant’ were checked in the Russian National Corpus. In this case, the important characteristics included ‘demonstrative wealth of the costume’ and ‘lack of taste’. The feature ‘full body’ is not gender-relevant and describes both the male and the female merchant. Status spoleczny kupca w jezyku rosyjskim. Cechy nominatywne i charakteryzujące Niniejszy artykul opisuje konotacje rzeczownika bedącego nazwą stanu spolecznego. W jezyku rosyjskim grupa leksykalno-semantyczna „stratyfikacja spoleczna” jest bezpośrednio związana z prawnie określoną hierarchią stanow spolecznych. Autorka analizuje interpretacje znaczenia rzeczownika osobowego купец ‘kupiec’ i przymiotnika купеческий ‘kupiecki’ w slownikach jezyka rosyjskiego oraz lączliwośc tego przymiotnika w Narodowym Korpusie Jezyka Rosyjskiego. Uzyskane wyniki pozwalają rozroznic denotatywne i konotatywne uzycie wyrazenia przymiotnikowego „kupiecki + rzeczownik”. W dziewietnastowiecznym jezyku rosyjskim denotatywny aspekt tych atrybutywnych polączen wyrazowych wiąze sie z domem i rodziną, co odzwierciedla charakterystyke strukturalną przedsiebiorczości kupieckiej. Uzycie konotatywne mozna natomiast sklasyfikowac w trzech podkategoriach: meta, oceniającej i wizualnej. Kategoria meta obejmuje rzeczowniki, ktore charakteryzują ponadindywidualną wspolnote definiowaną przez status kupiecki: стиль ‘styl’, манера ‘maniera’. Kategoria oceniająca wiąze sie z zamoznością, brakiem kontroli i brakiem smaku. Natomiast kategoria wizualna lączy wygląd kupca-mezczyzny z rzeczownikami борода ‘broda’ i брюхо ‘brzuch’. Identyfikacja wyglądu kobiety wymagala zmiany parametrow wyszukiwania w Narodowym Korpusie Jezyka Rosyjskiego – sprawdzono polączenia przymiotnik + przymiotnik ‘kupiecki’ + rzeczowniki: жена ‘zona’, вдова ‘wdowa’, дочь ‘corka’ oraz frazy zawierające rzeczownik купчиха ‘kupczyni’. W tym przypadku istotne cechy to miedzy innymi ‘demonstracyjnie wystawny ubior’ i ‘brak smaku’. Cecha ‘pelne cialo’ opisuje zarowno kobiete, jak i mezczyzne stanu kupieckiego.