Semantyka staropolskich terminów bartniczych – na przykładzie (po)łazić pszczoły/miód – w ujęciu kognitywnym

Semantics of Old Polish Beekeeping Terms: The Case of (po)lazic pszczoly/miod ‘Take Honey from the Bees’ in a Cognitive Perspective This article aims to explain the process of terminologisation of the verb (po)lazic in beekeeping terminology. We present its stages and hypotheses concerning the semantics of the Old Polish term under consideration, including possible event schemas and its non-prepositional syntax. The analysis indicates that the terminologisation of word combinations with the verb (po)lazic in beekeeping terminology: (po)lazic pszczoly/miod ‘take honey from the bees’ involved the process of shifting the semantic dominant and, consequently, changing the event schema (“self-motion schema” → “caused motion schema” or “transfer”). On the level of syntactic analysis, we put forward a hypothesis about the possible origin of the non-prepositional structure generated as a result of transformation of the prepositional phrase: lazic po pszczoly/miod → polazic pszczoly/miod with a general meaning ‘perform the action directed at the singled-out object that changes its location as a result’. Semantyka staropolskich terminow bartniczych – na przykladzie (po)lazic pszczoly/miod – w ujeciu kognitywnym Celem pracy jest wyjaśnienie zjawiska terminologizacji czasownika (po)lazic w uzyciu bartniczym – przedstawienie jej etapow oraz hipotez dotyczących semantyki badanego terminu staropolskiego, w tym realizowanych mozliwych schematow zdarzen, oraz jego bezprzyimkowej skladni. Analiza pokazuje, ze proces terminologizacji badanych polączen wyrazowych: (po)lazic pszczoly/barc/miod polegal na przesuwaniu sie dominanty znaczeniowej, a w konsekwencji zmiany schematu zdarzenia (samoprzemieszczanie → powodowanie ruchu lub przekazywanie). Z kolei w analizie skladniowej badanego terminu postawiona zostala hipoteza o mozliwym pochodzeniu konstrukcji bezprzyimkowej z przeksztalcenia formacji z wyrazeniem przyimkowym: lazic po pszczoly/ miod → polazic pszczoly/miod o znaczeniu ogolnym ‘wykonac daną czynnośc ukierunkowaną na wyrozniony obiekt, ktory w wyniku tej czynności zmienia swoją lokalizacje’.