The Desire of Nowhere – Nadine Gordimer’s "Burger’s Daughter" in a Transcultural Perspective

The Desire of Nowhere – Nadine Gordimer’s Burger’s Daughter in a Transcultural Perspective The article marks an attempt to read the book Burger’s Daughter by Nadine Gordimer from the transcultural perspective. Gordimer is one of the most famous South African novelists and an active anti-apartheid activist, hence her novels already have a plethora of analysis. However, the use of transcultural perspective would introduce into the existing critical outlook the more general issue of the struggle for freedom from any cultural and societal ties imposed on the individual. Although the local political situation is an important background for Gordimer’s book, the article situates its key issue in a possibility of creating a space of individual freedom, i.e. space situated beyond the cultural and societal entanglements that seem to resemble the transcultural endeavor. Conceptualization and expression of a space of ultimate liberation is a difficult venture, as the main tool of a literary text – language – is culturally bounded. However, transcultural literature, phenomenon just entering into the sight of literary research, displays the creative strategies of undermining the language in literary creation, i.a. the pluralization of narrative voices, the introduction of the unreliable narrator, extensive use of irony, multinational settings of the storyline. This article is an attempt to detect some other literary strategies of creating space beyond words and beyond culture. The analysis underlines how the use of visual strategies help to decenter the narrative voice and to actuate the text into the transcultural movement. It also exposes the importance of first-person narration in the performative process of distancing to oneself – appearing to herself as “a place where things happen”. Finally, the article detects the crucial gestures – moments of increased tension, both visual and deeply personal, that lead beyond the text to the experiences of “life itself”, i.e. blood, agony, and death. Pragnienie nigdzie – Corka Burgera Nadine Gordimer w perspektywie transkulturowej Artykul zestawia ksiązke Nadine Gordimer Corka Burgera z „pragnieniem nigdzie” („the desire of nowhere”), odczytanym przez autorke w perspektywie transkulturowej. Gordimer to jedna z najbardziej rozpoznawanych poludniowoafrykanskich pisarek i aktywistek anty-apartheidu. Sytuacja polityczna Poludniowej Afryki jest tym samym waznym tlem jej ksiązek. Mimo to, kluczowym problemem tworczości autorki wydaje sie byc bardziej uniwersalne poszukiwanie przestrzeni indywidualnej wolności jednostki. Podjeta przez Gordimer refleksja nad „pragnieniem nigdzie” w swojej istocie przypomina transkulturowe poszukiwania przestrzeni znajdującej sie poza kulturą, choc odmiennie rozklada akcenty. Wyrazenie przestrzeni wolności od kultury w literaturze nie jest latwe, jako ze jej podstawowe narzedzie – jezyk – jest mocno zapośredniczone kulturowo. Dlatego tez, literatura transkulturowa posluguje sie zestawem kreatywnych strategii podwazania jezyka, e.g. poprzez pluralizacje glosow, wprowadzenie narratora niewiarygodnego, intensywne uzycie ironii lub miedzynarodową lokalizacje narracji. Artykul jest probą znalezienia innych metod wyrazenie tego, czego nie moze oddac jezyk. Prezentowana analiza powieści Gordimer skupia sie na uzyciu wizualnych strategii, ktore pomagają zdecentralizowac narracje i nadac tekstowi transkulturową dynamike. Refleksji poddany zostaje takze performatywny proces dystansowania sie narratora do wlasnego „ja” – pojawiania sie sobie jako „miejsce, gdzie coś sie dzieje”. W konsekwencji, artykul dochodzi do analizy kluczowych „gestow” – momentow intensywnego napiecia narracyjnego, ktore poprzez wykorzystanie motywow krwi, agonii oraz śmierci, prowadzą czytelnika poza tekst, az do doświadczenia „samego zycia”.