Motywy wędrówki dusz i dybuka w kulturze żydowskiej i ich współczesna realizacja w twórczości Jony Wolach

Motifs of transmigration of souls and dybbuk in Jewish culture and their contemporary implementation in the works by Yona Wollach This article describes two concepts important for Jewish mysticism – dybbuk and the transmigration of soul, and goes on to present their contemporary usage in the works by Yona Wollach. The concept of the transmigration of souls (in Hebrew: gilgul neshamot ) describes a situation whereby the soul of a dead person returns to the this world and occupies a new body. In the case of the dybbuk (in Hebrew: dibuk ), on the other hand, the body of a living person, who has his or her own soul, is possessed by the spirit of a dead person. The concepts of reincarnation and dybbuk played an important role not only in religious tradition but also in folklore and popular and high culture. Both became the focus of a number of artworks. The article presents fragments of the poems of the Israeli poet Yona Wollach (1944–1985), in which she describes psychological states similar to transmigration of souls and being captured by a dybbuk. The article aims to show that these poetic images are in close connection with Wollach`s concept of the human psyche. Motywy wedrowki dusz i dybuka w kulturze zydowskiej i ich wspolczesna realizacja w tworczości Jony Wolach Artykul przybliza dwa wazne pojecia mistyki zydowskiej – dybuka i wedrowki dusz, a nastepnie ukazuje wspolczesne nawiązanie do nich w tworczości Jony Wolach. Pod pojeciem wedrowki dusz (hebr. gilgul neszamot ) rozumie sie sytuacje, w ktorej dusza zmarlego wraca do świata doczesnego i zamieszkuje w nowym ciele. Natomiast w przypadku dybuka (hebr. dibuk ) dochodzi do zawladniecia cialem zywego czlowieka, posiadającego juz jedną dusze, przez ducha zmarlej wcześniej osoby. Pojecia wedrowki dusz i dybuka odgrywaly istotną role nie tylko w tradycji religijnej, ale i w folklorze oraz kulturze popularnej i wysokiej, stając sie tematem wielu dziel artystycznych. W tekście prezentowane są fragmenty wierszy izraelskiej poetki Jony Wolach (1944–1985), w ktorych opisuje ona stany psychiczne zblizone do wedrowki dusz i zawladniecia przez dybuka. Artykul ma na celu ukazanie, ze te poetyckie obrazy pozostają w glebokim związku z podzielaną przez Wolach koncepcją ludzkiej psychiki.