English (United Kingdom)

https://curated-unify.zendy.io/wp-json/zendy-region/v1/featured_content/oa?rat=en

https://curated-unify.zendy.io/wp-json/zendy-region/v1/highlighted_journal/

Zendy Pro

Presents the zaia usage as premium feature

ZAIA

Presents AI Discovery search usage as a premium feature

AI Discovery

Presents AI Discovery explain and summary usage as a premium feature

Content Analysis

Presents the keyphrase highlighting as premium feature

Keyphrase Highlighting

Presents the summarisation as premium feature

Summarisation

Presents the pdf analysis as premium feature

PDF Analysis

1500 Top-up

3000 Top-up

Zendy Basic

2500 Top-up

Zendy Unlimited

Presents the access of premium content as premium feature

Premium Content

280 CİLT VOL. 12 SAYI NO. 2 281 CİLT VOL. 12 SAYI NO. 2 Giriş İktisadi “dalgalanma derecesi” veya diğer bir deyişle “oynaklık” (volatilite) sık ve şiddetli dalgalanan bir ekonomik yapıyı tanımlar.1 Bu olgu, birçok zaman kalıcı ve yüksek işsizlik oranlarını beraberinde getirebilmektedir.2 Tersine, istikrarın sağlandığı yörelerdeki iktisadi iklim, uzun dönemli yatırımları, istihdam ve büyümeyi destekler niteliktedir.3 İstihdam dalgalanmaları, politika yapıcıları ve yatırımcılar için de önemli ve dikkate alınması gereken bir unsurdur. Öyle ki, istikrarsız ekonomilerde kamu ve altyapı harcamaları daha zor planlanmaktadır.4 İlgili yazındaki araştırmalar bu hususta iki önemli konu üzerinde durmuştur. Birinci grup çalışmalar, iktisadi oynaklığı ülkeler bazında incelemiş (özellikle Amerika için), bu olgunun seviyesini ve son yıllardaki gelişimini araştırmışlardır.5 Ortak bulguları, Amerikan ekonomisinin istihdam döngülerinde 1980’lerin ortasından itibaren yaşanan büyük bir dalgalanma düşüşü olduğudur. Hatta, bu bulguya “Great Moderation” (Büyük Ilımlaşma) denmektedir. Kazanılan bu istikrar kimilerince para politikasındaki olumlu gelişmelere kimi araştırmacılara göre de şirketlerin stok yönetim tekniklerindeki iyileşmelere veya 1980’lerde bankacılık sektöründe yaşanan deregülasyon sürecinin getirdiği olumlu yansımalara bağlanmıştır.6 Bir grup araştırmacı da, tam aksine kazanılan istikrarın sadece rassal olduğunu ve bu durumun üretkenlik ve enerji fiyatlarında oluşan ekonomik şokların giderek küçülmesinden elde edilen bir kazanım olduğunu ileri sürmektedir.7 İkinci grup çalışmalar ise ekonomik oynaklığın bölgeler arasında neden farklılaştığına ve bu farklılıkların sosyoekonomik ve coğrafi belirleyicilerine odaklanmıştır. Bu konuda çeşitli hipotezler ortaya konmuştur. Birinci hipotez, sektörel çeşitlenmeye vurgu yapmaktadır. Bu hipotez, bir bölgede çok çeşitli sektörlerin bulunmasının o bölge ekonomisi için bir sigorta görevi göreceğini ileri sürer. Bazı sektörlerde oluşan negatif şokların diğer sektörlerde yaşanan pozitif şoklarca telafi edilebileceğini ve bu bölgelerin ekonomik dalgalanmalardan daha az etkileneceğini savunur.8 İkinci Hipotez, bölgenin dış ticarete ve dolayısı ile dış şoklara ne derece açık olduğu ile ilgilidir. Bu görüşe göre, dünya piyasaları ile entegre olan bir bölge ekonomisi kapalı bir ekonomiye göre dış faktörlere daha hassas ve dayanıksız olacaktır.9 Üçüncü hipotez ise bölgenin demografik yapısının volatilite konusunda belirleyici olacağıdır. Örneğin, genç ve eğitimsiz işgücüne sahip bölgelerin görece daha kırılgan olmaları beklenmektedir.10 Dördüncü hipotez, büyük şehirlerde oluşan geniş piyasa yapısının, birçok iş imkanı sağlayacağını, işveren ile iş arayan arasında daha kolay bir eşleşme olacağını ve dolayısı ile istihdamda aşırı oynamaların olmayacağını savunmaktadır.11 Beşinci hipotez de bölgenin sektörel yapısının önemini vurgular. Özellikle, imalat sanayi, dayanıklı tüketim ürünleri, sermaye malları, inşaat sanayi gibi ülkenin genel gidişatından, genel iş çevrimlerinden, kredi ve faiz piyasalarındaki hareketlerden çok etkilenen sektörlere uzmanlaşan bölge ekonomilerinin diğer bölgelere nazaran daha kırılgan bir yapıya sahip olması beklenmektedir.12 Son olarak altıncı hipotez, bölgenin ekonomik büyümesinin ve sektörel yapısındaki dönüşümlerinin istikrar konusunda belirleyici olabileceğini savunur.13 Yukarıda tartışılan konular, birçok iktisatçı tarafından işlenmiş olsa da literatürde hala bazı açık kısımlar bulunmaktadır. Bu bağlamda literatüre iki ayrı noktada katkı sunulması hedeflenmektedir. Birincisi, çalışmaların çok büyük bir kısmı sadece Amerikan ekonomisine yoğunlaşmış, kalkınmakta olan ülkeler çokça gözardı edilmiştir. Üstelik, Türkiye bölgesel eşitsizlikleri fazlasıyla barındıran bir ülke olarak kıymetli bir çalışma alanıdır. Ülkemiz üzerine olan bölgesel ekonomik çalışmalar ise daha çok doğu ve batı bölgeleri arasındaki gelir adaletsizliği ve yakınsaması konusuna ve bu eşitsizliklerin ekonomik sebep ve sonuçlarına odaklanmıştır.14 Bölge ekonomilerinin volatilitesi konusuna ise hemen hemen hiç değinilmemiştir. İkinci katkımız daha çok yöntemseldir. Öyle ki, literatürde analiz edilen volatilite belirleyicileri genellikle bu değişkene “dışsal” kabul edilmiş ve muhtemel bir içsel ilişki ve gözlenmeyen heterojenite (unobserved heterogeneity) hesaba katılmamıştır. Bu denli bir içselliğin panel regresyon modelleri ile hesaba katılması hedeflenmektedir. Özetle, bu çalışmanın amacı Türkiye’de bölgeler arasındaki ekonomik dalgalanma şiddeti farklılıklarını ve altında yatan sebepleri araştırmaktır. Diğer bir deyişle, hangi bölgeler görece daha istikrarlıdır? Yüksek dalgalanma şiddetine sahip bölgeler hangi ekonomik ve coğrafi sebeplerden dolayı daha istikrarsız bir istihdam gelişimi göstermektedir? Bu çalışmada, TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu)’in yayımladığı 2004-2013 dönemini kapsayan istihdam verileri, İBBS’ye (İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması) göre 26 adet Düzey-2 bölgesi için analiz edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan tüm değişkenler, TUİK kaynaklarından elde edilen verilerden oluşturulmuş, yalnız faiz oranı verileri TCMB (Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası)’den elde edilmiştir.15 1 Siegel, vd. 1995; Wagner, 2000. 2 Baldwin ve Brown, 2004. 3 Schoenning ve Sweeney, 1992. 4 Baldwin ve Brown, 2004. 5 Kim ve Nelson, 1999; McConnel ve Perez-Quiros, 2000; Blanchard ve Simon, 2001; Owyang vd. 2008; Carlino vd. 2013; 2003; Buch 2004. 10 Flesiher ve Rhodes, 1976; Lee ve Miller, 2000; Trendle, 2006; Owyang vd. 2008; Jaimovic ve Siu, 2009; Ezcurra 2010. 11 Kort, 1981; Brewer ve Moomaw, 1985; Begovic, 1992; Malizia ve Ke, 1993; Trendle, 2006. 12 Fratesi ve Pose, 2007. 6 Kahn vd. 2002; Boivin ve Giannoni, 2006; Dynan, 2006; Owyang vd. 2008. 7 Carlino vd., 2013. 8 Kort, 1981; Brewer ve Moomaw, 1985; Malizia ve Ke, 1993; Trendle, 2006. 9 Baldwin ve Brown, 2004. 13 Malizia ve Ke, 1993; Baldwin ve Brown, 2004; Ezcurra, 2010. 14 Filiztekin, 1998, Gezici ve Hewings, 2004; Karaca, 2004; Yıldırım vd. 2009. 15 Bu çalışmada yapılan ampirik analizler Eviews 6 ve “R” programlarında gerçekleştirilmiştir. Bölgesel İstihdam Dalgalanmalarının Şiddeti, Sebep ve Sonuçları: Türkiye Örneği

Bölgesel istihdam dalgalanmalarının şiddeti, sebep ve sonuçları: Türkiye örneği