Uwagi o dawnej mikrotoponimii rosyjskiej

Materiał do niniejszego artykułu został wydobyty z rejestrów podatkowych państwa moskiewskiego XVI w.: Писцовыя книги Московскаго государства, часть 1, Писцовыя книги XVI века, ред. Н. В. Калачов, отделение 1–2, Санкт –Петербург 1872–1877 [Калачов 1872–1877]. Rejestry podatkowe – писцовые книги, переписные книги – powstawały w Rosji od XV do XVII w. włącznie. Publikowane od XIX stulecia stanowią cenne źródło dla badaczy historii społecznej i gospodarczej państwa rosyjskiego; dostarczają też materiału językoznawcom, szczególnie onomastom, ze względu na bogactwo nazw własnych. Są to nazwy miejscowości, niezamieszkanych obiektów terenowych, zbiorników wodnych oraz nazwy osobowe [Sosnowski 2002: 173]. Celem artykułu jest dokonanie przeglądu nazw niezamieszkanych obiektów topograficznych, wymienionych w szesnastowiecznych rejestrach podatkowych oraz analiza typów strukturalnych mikrotoponimów rosyjskich XVI w. Uwzględnię również aspekt semantyczny nazw. Zbadałem wybrane typy mikrotoponimów – nazwy niezamieszkanych obiektów terenowych lądowych i błot. Nazwy rzeczek i strumieni (łącznie z nazwami rzek) środkowej Rosji w XVI w. omówiłem wcześniej w innym miejscu [Sosnowski 2008/2009: 135–149]. Wspomniana na wstępie publikacja Писцовыя книги Московскаго государства zawiera szesnastowieczne rejestry podatkowe pochodzące z dużego obszaru środkowej Rosji i terenów przyległych. Poddałem analizie językowej mikrotoponimy pochodzące z centralnych powiatów Rosji. Są to następujące powiaty: Moskwa, Kołomna, Zwienigorod, Dmitrow, Władymir, Perejasław Zaleski, Suzdal, Murom i Twer. W wymienionych jednostkach terytorialnych zaświadczono takie oto obiekty terenowe, których nazwy zaliczam do mikrotoponimów1: parów, wąwóz2: ros. враг