Podróż: ku przebudzeniu i śmierci

Podróż (Il viaggio, 1974, reż. Vittorio De Sica), którego premiera odbyła się w Paryżu w 1974 roku, był ostatnim dziełem w dorobku De Siki. Film ten już w początkowej fazie realizacji naznaczony był swoistym „piętnem końca”, nie tylko z powodu podejmowanego tematu, ale również z uwagi na ciężki stan zdrowia reżysera, który podczas pracy nad filmem odczuwał silne dolegliwości wywołane nieuleczalną chorobą serca. De Sica zmarł w Paryżu w dniu uroczystego pokazu Podróży1. Jak zauważa Tadeusz Miczka, motyw upadku, końca i rozkładu, cechujący sztukę europejską drugiej połowy XIX wieku przeżył renesans w czasach postmodernizmu2. Refleksja o schyłku kultury zachodniej wpłynęła również na kinematografię włoską, gdzie rozważania dotyczące ostatecznego upadku tradycyjnych wartości przybrały formę „obsesji śmierci”. Atmosferą dekadentyzmu przesycone są także ostatnie filmy De Siki. Po nakręceniu oscarowego Ogrodu rodziny Finzi-Continich (Il giardino dei Finzi-Contini, 1970), którego „nekrologiczna”3 wymowa wzbudziła szereg