Recensieartikel over J. Drentje, Thorbecke

Het was een oude en vaak gehoorde klacht: sinds de koning-stadhouder heeft ons land geen groter politicus en staatsman voortgebracht dan Thorbecke — en toch moet diens biografie nog geschreven worden. Op die klacht volgde steevast een kanttekening over wat men daaruit kan concluderen voor de Nederlandse geschiedbeoefening. Stelt men zich eens de Franse geschiedschrijving voor zonder een biografie van Napoleon, de Duitse zonder een biografie van Bismarck of de Engelse zonder biografie van Churchill! Totaal ondenkbaar! Waarom kan iets dergelijks hier wel? Die steeds-maar–nietgeschreven biografie van Thorbecke werd daarmee tot een beladen thema in onze nationale historiografie. En zoals het gaat met die dingen, dat maakte het schrijven van een biografie alsmaar lastiger: want wie heeft dan nog de euvele moed zich te zetten aan een taak van de hoogste urgentie, maar die anderen niet aandurfden of aankonden? Maar nu werd dan toch eindelijk deze even pijnlijke als storende lacune opgevuld. En op wat voor wijze! Drentjes dissertatie is niet alleen een even diepgravende als alomvattende studie van leven en werken van Thorbecke, maar bevat ook een krachtige these die heel zijn boek draagt. Deze these is dat wat Nederland na de Restauratie behoefde door geen Nederlander gerealiseerd kon worden; hulp ‘van buitenaf’ was daartoe vereist. Slechts de ‘vreemdeling in de Nederlandse politiek’ die Thorbecke in essentie was, kon er in slagen door de harde korst van traditie en conservatisme heen te breken. (En wie heel de geschiedenis van ons land overziet, zal opvallen hoezeer dit in een patroon past: vanaf de Bourgondiers hebben wij steeds het buitenland en buitenlanders nodig gehad om hier bestuurlijk orde op zaken te stellen.) De paradox van Thorbeckes politieke optreden lag daarin dat die zo uiterst succesvol kon zijn, juist omdat die het werk was van de ‘outsider.’ Zoals Drentje het krachtig formuleert: In de RECENSIEARTIKEL OVER J. DRENTJE, THORBECKE. EEN FILOSOOF IN DE POLITIEK