Vooruit en achteruit in de handelsgeschiedenis van de Republiek

Zo zijn reeds vóór het midden van de 16e eeuw diep de karaktertrekken van onze commercie gegrift: trekken die een latere ontwikkeling — de vaart, nog in de loop van de 16e eeuw.in de Middellandse Zee en naar de Afrikaanse eilanden; de stersgewijze uitspreiding daarna van onze handel, rond 1600, naar de Levant, naar Guinea en Zuid-Amerika en naar Oost-Indië — wel heeft kunnen verscherpen, maar in wezen niet heeft veranderd.