De pacificatie van Gent in 1576. Hoop en twijfel in de Nederlanden

Op 8 november 1576 nu vierhonderd jaar geleden werd te Gent vanop het balkon van het stadhuis een vergelijk afgekondigd tussen de afgevaardigden van Willem van Oranje, Holland en Zeeland, enerzijds en de deputaties van de meeste andere gewesten der Nederlanden anderzijds. Na acht jaar opstand was er een akkoord bereikt om de Spaanse troepen uit de Zeventien Provincien te doen vertrekken en het gaf tevens uitdrukking aan het verlangen om bepaalde twistpunten tot een oplossing te brengen. De negentiende-eeuwse geschiedschrijving heeft de pacificatie van Gent zeer subjectief en zeer eenzijdig behandeld, vooral door het feit dat de definitieve scheiding van de Nederlanden zeer vlug volgde op het Gentse compromis. Derhalve werd de pacificatie van 1576 beschreven als een karakteristieke uiting van nationale eenheid en godsdienstige verdraagzaamheid, terwijl de daarna komende splitsing tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden zeer partijdig toegeschreven werd ofwel aan de protestantse ofwel aan de katholieke tegenstanders. Ook vele historici uit de twintigste eeuw hebben niet altijd een genuanceerder